Özet

Amaç: Bu çalışmada, bilateral subtalamik nükleus derin beyin stimülasyonu (STN-DBS) uygulanan Parkinson hastalığı (PH) hastalarının klinik ve demografik özelliklerinin değerlendirilmesi ve merkezimizin gerçek yaşam cerrahi aday profilinin ortaya konulması amaçlandı.

Hastalar ve Yöntemler: Çalışmaya, Hareket Bozuklukları Cemiyeti klinik tanı kriterlerine göre idiyopatik PH tanısı almış, hastalık süresi en az beş yıl olan, ileri evre kabul edilen ve bilateral STN-DBS uygulanan 18 hasta dahil edildi. Tüm hastalar STN-DBS uygunluğu açısından multidisipliner bir ekip tarafından Delphi konsensus kriterleri doğrultusunda değerlendirildi. Demografik ve klinik özellikler ile komorbiditeler kaydedildi. Veriler tanımlayıcı istatistiklerle özetlendi ve gruplar arası karşılaştırmalarda uygun parametrik veya non-parametrik testler uygulandı.

Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalaması 59.5 ± 15.8 yıl idi. Başlangıç motor semptomları hastaların %61.1’inde sağ taraflı idi. Hastaların %66.7’sinde akinetik-rijid, %33.3’ünde tremor dominant başlangıç mevcuttu. Hastalık başlangıç yaşı ortalaması 47.1 ± 16.7 yıl, STN-DBS cerrahisi sırasındaki yaş ortalaması 57.1 ± 15.6 yıl ve cerrahi sırasındaki hastalık süresi ortalaması 10.1 ± 3.4 yıl idi. Ameliyat öncesi ortalama levodopa eşdeğer günlük dozu (LEDD) 778 ± 345 mg idi. Cinsiyet, başlangıç motor fenotipi ve semptom başlangıç tarafına göre yapılan karşılaştırmalarda yaş, hastalık süresi veya LEDD açısından anlamlı fark saptanmadı (tüm p değerleri > 0.05). Komorbiditeler arasında hastaların %16.7’sinde diyabet, %11.1’inde hipertansiyon ve %5.6’sında hiperlipidemi mevcuttu.

Sonuç: Bu çalışma, üçüncü basamak bir merkezde STN-DBS uygulanan Parkinson hastalarının cerrahi aday özelliklerini ortaya koymaktadır. Objektif konsensus kriterlerine dayalı multidisipliner değerlendirme süreci, farklı klinik fenotipler arasında benzer cerrahi aday profillerinin belirlenmesini destekleyebilir. Bu bulgular, klinik uygulamadaki DBS adayı seçim sürecine katkı sağlamakta ve ameliyat sonrası sonuçları değerlendiren ileri çalışmalara gereksinimi göstermektedir.

Atıf: Yılmaz Çakan GC, Gürkan G, Akay A, Yılmaz Küsbeci Ö. İleri evre Parkinson hastalarında STN-DBS cerrahisi aday profili ve klinik özellikler: Tek merkez deneyimi. Parkinson Hast Harek Boz Derg 2026;29(2):53-58. doi: 10.5606/phhb.dergisi.2026.71.

G.C.Y.Ç., Ö.Y.K.: Fikir/kavram, tasarım; A.A., Ö.Y.K.: Kontrol/denetim; G.C.Y.Ç., Ö.Y.K., G.G., A.A.: Veri toplama ve/veya işleme, analiz ve/veya yorumlama, makalenin yazılması, eleştirel inceleme, referanslar ve fonlar, malzemeler; G.C.Y.Ç., G.G.: Literatür taraması.

Yazarlar, bu makalenin yazarlığı ve/veya yayımlanmasına ilişkin herhangi bir çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Yazarlar, bu makalenin araştırması ve/veya yazarlığı için herhangi bir finansal destek almamıştır.

Bu çalışmanın bulgularını destekleyen veriler, makul bir talep üzerine sorumlu yazardan temin edilebilir.

Yapay Zekâ Kullanım Beyanı
Yazarlar, yapay zekâ (AI) araçlarının kullanılmadığını veya yalnızca dil düzenleme amacıyla kullanıldığını ve veri analizi, yorumlama ya da sonuçların oluşturulmasında hiçbir rolü olmadığını beyan eder. Tüm bilimsel içerik, veri yorumlaması ve sonuçlar tamamen yazarların sorumluluğundadır. Yazarlar ayrıca, AI araçlarının referans üretme, oluşturma veya “halüsinasyon” amacıyla kullanılmadığını ve tüm kaynakların doğruluk açısından dikkatle kontrol edildiğini teyit eder.