Özet

Taupatiler, mikrotübül ilişkili protein tau’nun anormal metabolizması, yanlış katlanması ve hücre içi agregasyonu ile karakterize edilen, Alzheimer hastalığı, progresif supranükleer palsi ve Pick hastalığı gibi klinik olarak heterojen nörodejeneratif bozuklukları kapsayan geniş bir gruptur. Bu hastalıklar, tau proteininin alternatif splicing süreçlerindeki bozulmalar, hiperfosforilasyon ve asetilasyon gibi toksik post-translasyonel modifikasyonlar ve patolojik tau birikimlerinin anatomik olarak bağlantılı bölgeler boyunca "prion benzeri" yayılımı ile tanımlanır. Son yıllardaki kriyojenik elektron mikroskopisi çalışmaları her bir taupatinin kendine özgü bir filament katlanma yapısına sahip olduğunu kanıtlayarak, hastalıklar arasındaki fenotipik varyasyonun moleküler temelini aydınlatmıştır. Bu derlemenin amacı, taupatilerin moleküler ve genetik mimarisindeki güncel gelişmeleri, özellikle yeni keşfedilen genetik risk lokuslarını ve hücresel proteostaz mekanizmalarını sentezleyerek bütünsel bir perspektif sunmaktır. Bu kapsamda, tau proteininin fizyolojik fonksiyonlarından patolojik dönüşümüne kadar olan sürecin detaylandırılması; sıvı biyobelirteçlerin tanısal değerinin ve monoklonal antikorlar ile antisense oligonükleotidler gibi klinik aşamadaki yeni nesil terapötik stratejilerin güncel verilerinin analitik bir yaklaşımla değerlendirilmesi hedeflenmektedir.