Fonksiyonel hareket bozukluğu hastalarında nöropsikiyatrik ve psikometrik parametrelerin karşılaştırmalı değerlendirmesi
Miray Erdem1
, Elif Banu Söker1, Şencan Buturak1, Mehmet Balal2
1Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Adana Şehir Hastanesi, Nöroloji Kliniği, Adana, Türkiye
2Bağımsız Araştırmacı, Nöroloji, Adana, Türkiye
Anahtar Kelimeler: Anksiyete, vücut algısı, fonksiyonel hareket bozukluğu, dürtüsellik, psikiyatrik değerlendirme.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, fonksiyonel hareket bozukluğu (FHB) tanısı konmuş ve izole motor fenomenoloji ile başvuran hastalar ile çoklu klinik fenotip gösteren hastalar arasındaki demografik, klinik ve kapsamlı psikometrik ölçek profillerini karşılaştırmaktır.
Hastalar ve Yöntemler: Çalışmaya klinik kriterlere göre FHB tanısı konan ardışık 93 hasta dahil edildi. Hastalar klinik muayene bulgularına göre iki ana kategoriye ayrıldı: İzole Hareket Bozukluğu Grubu (n = 63) ve Çoklu Hareket Bozukluğu Grubu (n = 30). Aktif psikotrop ilaç tedavisi alan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Tüm katılımcılara Standardize Mini-Mental Test (SMMT), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Buss-Perry Agresyon Ölçeği (BPAÖ), Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11) ve Vücut Algı Ölçeği (VAÖ) uygulandı.
Bulgular: İzole ve çoklu gruplar arasında yaş, hastalık başlangıç yaşı, hastalık süresi, SMMT, BDÖ, BPAÖ, BDÖ-11 ve VAÖ skorları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı (p > 0.05). Buna karşın, çoklu motor fenotipe sahip grupta BAÖ skorları istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (19.77 ± 12.97’ye karşın 12.71 ± 8.43; p = 0.0096, düzeltilmiş p = 0.0288, Cohen's d = 0.69). Çok değişkenli lojistik regresyon analizi, anksiyetenin çoklu FHB fenotipi ile bağımsız olarak ilişkili olduğunu doğruladı (aOR = 1.071, %95 GA: 1.015-1.130, p = 0.012). İzole grubun cinsiyete dayalı alt grup analizinde ise BPAÖ skorları kadın hastalarda anlamlı derecede daha yüksek bulundu (48.14 ± 21.28’e karşın 36.15 ± 16.79; p = 0.0152, Cohen's d = 0.62).
Sonuç: Fonksiyonel hareket bozukluğunda motor fenotipin karmaşıklığı, artmış anksiyete düzeyleri ile bağımsız olarak ilişkilidir. Çoklu motor fenomenoloji ile başvuran hastalarda kapsamlı bir anksiyete taraması yapılması önerilmektedir.
Atıf: Erdem M, Söker EB, Buturak Ş, Balal M. Fonksiyonel hareket bozukluğu hastalarında nöropsikiyatrik ve psikometrik parametrelerin karşılaştırmalı değerlendirmesi. Parkinson Hast Harek Boz Derg 2026;29(2):67-73.